Tôi là Bùi Thu Thủy, nhà sáng lập Jasmine Tour. Tôi từng tin rằng mình đã chuẩn bị kỹ cho cuộc đời: tôi đỗ ngành Kiểm toán chất lượng cao của Đại học Kinh tế Quốc dân, đọc đủ thứ sách. Nhưng ba cú va đập lớn nhất đời tôi không có trong giáo trình nào cả.
Đây là ba bài học khởi nghiệp đắt giá nhất mà tôi muốn kể thật — không tô hồng, không giấu nhẹm — vì biết đâu chúng có ích cho chính hành trình của bạn.
Khủng hoảng 1 — Mất sạch tài sản: bài học về lòng tin
Những ngày đầu khởi nghiệp homestay năm 2017, tài sản duy nhất của vợ chồng tôi là ba chiếc xe máy. Rồi một kẻ tôi đã tin tưởng lấy đi cả ba. Mất ba tháng và rất nhiều tiền bạc mới chuộc lại được.
Lúc ấy tôi đã có thể gục xuống. Nhưng bài học tôi rút ra không phải là “đừng tin ai”. Mà là: mất mát ép ta đi tìm con đường mà lúc sung túc ta sẽ không bao giờ nghĩ đến. Chính vì trắng tay, tôi mới buộc phải đưa căn nhà nhỏ của mình lên Booking.com và Hostelworld để tìm khách quốc tế. Và ở đó, tôi tìm thấy cả sứ mệnh đời mình: đưa Hà Giang ra thế giới.
Đáy vực, hóa ra, là nơi một cánh cửa khác mở ra. Tôi học được rằng lòng tin là thứ đáng giá, nhưng phải đi kèm sự tỉnh táo — và rằng một biến cố, nếu không giết được ta, sẽ ép ta lớn lên.
Khủng hoảng 2 — Đại dịch: bài học về thời gian chết
Đang trên đà, Covid-19 ập đến và buộc tôi đóng cửa hoàn toàn. Đó là một khoảng “thời gian chết” mà ai trong ngành du lịch cũng nhớ.
Tôi có thể đã ngồi chờ. Thay vào đó, tôi biến quãng thời gian đó thành cơ hội học — tìm thầy, nâng cấp chính mình, nhìn lại toàn bộ cách vận hành. Bài học: khủng hoảng không hỏi ý kiến bạn, nhưng cách bạn dùng khoảng lặng của nó thì hoàn toàn do bạn quyết định.
Khi thị trường mở lại, tôi không trở lại như cũ — tôi trở lại sắc bén hơn, và từ 2022 đến giữa 2024, Jasmine Tour gần như ôm trọn thị trường du lịch cao cấp Hà Giang trong khi nhiều đối thủ đã bỏ cuộc.
Khủng hoảng 3 — Cuộc chiến phá giá: bài học về giá trị
Khi thị trường bão hòa, các đối thủ lao vào cuộc đua giảm giá. Áp lực rất lớn để chạy theo. Tôi đã không làm vậy. Tôi giữ mức giá cao và chọn phục vụ đúng tệp khách trân trọng giá trị.
Bài học: giá rẻ là một cuộc đua xuống đáy không có người thắng. Khi bạn cạnh tranh bằng giá, bạn đang dạy khách hàng rằng thứ duy nhất đáng nói ở bạn là con số. Khi bạn cạnh tranh bằng giá trị, bạn lọc ra những người ở lại vì điều bạn thật sự là.
Nhờ kiên định điều đó, doanh nghiệp của tôi duy trì biên lợi nhuận khoảng 40% trên doanh thu 200–240 tỷ đồng mỗi năm — trong một thị trường mà nhiều nơi khác đang lỗ.
Vì sao tôi kể những điều này
Tôi kể không để khoe thành công. Tôi kể vì ba cú va đập ấy đã định hình cách tôi làm nghề và cách tôi thiết kế trải nghiệm cho khách. Một người đã từng đi qua giông bão sẽ hiểu vì sao đôi khi thứ ta cần nhất là một khoảng lặng để đứng dậy.
Sự thật là, tôi tin vào du lịch chuyển hoá chính vì tôi đã từng cần nó — cần một lúc dừng lại để tự hỏi mình đang đi về đâu.
Áp dụng cho hành trình và cuộc sống của bạn
Bạn không cần làm du lịch để dùng được những bài học này. Ba nguyên lý dưới đây đúng với hầu như mọi hành trình:
- Biến mất mát thành ngã rẽ. Một cánh cửa đóng lại thường ép ta nhìn thấy cánh cửa khác.
- Dùng “thời gian chết” để nâng cấp. Khoảng lặng bất đắc dĩ có thể là khoản đầu tư lớn nhất.
- Giữ giá trị, đừng chạy theo số đông. Điều này đúng với giá cả, và cũng đúng với cách ta sống.
5 nguyên tắc tôi rút ra sau ba khủng hoảng
- Trải nghiệm thực tế dạy nhanh hơn sách vở, nhưng đau hơn.
- Khủng hoảng là bộ lọc: nó loại bỏ những gì không bền.
- Mentor đúng lúc có thể rút ngắn nhiều năm mò mẫm.
- Giữ vững định vị còn quan trọng hơn thắng một cuộc đua giá.
- Gia đình là bến đỗ — thứ giữ ta đứng vững khi mọi thứ lung lay.
Điều tôi sẽ nói với chính mình mười năm trước
Nếu có thể ngồi xuống bên cạnh cô gái Hà Giang năm ấy — người vừa mất ba chiếc xe máy và đang hoảng loạn — tôi sẽ nói với cô ấy ba điều.
Thứ nhất: con đường em tưởng là dấu chấm hết thực ra là một khúc rẽ. Chính cú ngã này sẽ đẩy em ra thế giới, đến với những vị khách quốc tế đầu tiên và một sứ mệnh lớn hơn em tưởng.
Thứ hai: đừng vội. Em sẽ bị cám dỗ chạy theo số đông, giảm giá để có khách nhanh. Đừng. Thứ em xây chậm mà chắc sẽ sống lâu hơn thứ em giành được vội vàng.
Thứ ba: dù em đi bao xa, đừng đánh mất bến đỗ. Gia đình, quê hương, và những bữa cơm giản dị — đó mới là thứ giữ em đứng vững khi mọi con số đều lung lay.
Tôi kể lại những điều này không phải vì tôi đã làm đúng mọi thứ, mà vì tôi đã làm sai đủ nhiều để hiểu chúng.
Câu hỏi thường gặp
Bài học lớn nhất khi khởi nghiệp du lịch ở Hà Giang là gì?
Là kiên định giữ giá trị và định vị cao cấp, thay vì bị cuốn vào cuộc chiến phá giá.
Làm sao vượt qua khủng hoảng trong kinh doanh?
Chấp nhận thực tại, tìm ngách đi mới, dùng thời gian khó khăn để học và nâng cấp, và giữ chặt giá trị cốt lõi.
Câu chuyện này liên quan gì đến du lịch chuyển hoá?
Chính trải nghiệm vượt giông bão là lý do tôi thiết kế những hành trình giúp người khác tìm lại phương hướng.
Đọc thêm: Du lịch để trở thành, không chỉ để đến và câu chuyện đầy đủ tại trang Về tôi.
— Bùi Thu Thủy, nhà sáng lập Jasmine Tour
