Bài viết này tôi — Thuỷ Bùi — viết bằng tất cả sự trân trọng dành cho một người bạn mà tôi may mắn quen biết: chị Nguyễn Thị Thanh Liêm. Tôi làm du lịch ở Hà Giang, chị làm đào tạo kinh doanh spa — hai thế giới tưởng chẳng liên quan. Nhưng càng đi cùng nhau, tôi càng nhận ra: những người thật sự giỏi ở ngành nào cũng giống nhau ở một điểm — họ tử tế và họ kỷ luật đến tận cùng. Và Liêm là người khiến tôi tin điều đó chưa bao giờ lỗi thời.
Cú rẽ ngang mà tôi từng nghĩ là liều lĩnh
Lần đầu nghe câu chuyện của Liêm, thú thật tôi đã nghĩ: “Sao lại đánh đổi như vậy?”. Hình dung một người phụ nữ suốt 11 năm ngồi ghế kiểm toán ngân hàng — nơi một con số sai lệch có thể kéo theo hậu quả thật, nơi mọi thứ phải khớp đến từng đồng — rồi một ngày rời bỏ vùng an toàn ấy để bước sang ngành làm đẹp. Nghe như một nghịch lý.
Liêm sinh năm 1985, quê Quảng Ngãi, là Cử nhân Kế toán – Kiểm toán. Chị đã có 11 năm vững vàng trong ngành Tài chính – Ngân hàng trước khi khởi nghiệp, và đến nay đã 10 năm gắn bó với ngành làm đẹp. Điều tôi phục nhất không phải là chị dám rẽ — nhiều người dám rẽ — mà là thứ chị mang theo khi rẽ. Chị không vứt bỏ 11 năm kia như hành lý cũ. Chị gói ghém nó lại và mang sang ngành mới như một thứ vũ khí.
Chị gọi đó là “arbitrage kỹ năng” — chuyển hoá năng lực từ ngành này sang ngành khác: mang tư duy kiểm toán, năng lực kiểm soát dòng tiền và thói quen quy trình hoá của một ngành cực kỳ chuẩn mực, đặt vào một ngành vốn quen vận hành theo cảm tính. Nghe qua thì đơn giản. Làm được thì hiếm.
Câu hỏi khiến nhiều chủ spa im lặng
Có một lần tôi ngồi nghe Liêm nói chuyện với các chủ spa, và chị đặt một câu hỏi mà cả phòng bỗng lặng đi: “Tháng vừa rồi spa của chị thực sự lãi bao nhiêu?”. Không phải số dư trong tài khoản, mà là con số còn lại sau khi đã trừ mặt bằng, lương kỹ thuật viên, mỹ phẩm tiêu hao, khấu hao giường máy.
Nhiều chị im lặng. Có chị tưởng mình đang lãi, hoá ra đang lấy tiền tháng này nuôi lỗ tháng trước. Tôi ngồi dưới mà giật mình, vì làm du lịch tôi cũng từng mắc đúng cái bẫy đó. Và đó chính là chỗ Liêm bắt đầu công việc của mình.
“Một spa hiếm khi sập vì thợ làm dở, mà vì cả guồng máy đang chạy tự phát.”
Câu nói đó của Liêm, tôi nghĩ, đúng với bất kỳ ngành nào — kể cả homestay và tour tuyến của tôi. Phần đông người ta nhìn spa qua tay nghề trị liệu. Liêm nhìn xuyên qua đó, tới chỗ thường bị bỏ quên nhất: dòng tiền, quy trình, hệ thống.
Không dạy mẹo — dạy chủ spa tự đọc chính mình
Điều khiến tôi tin Liêm là chị không bán “thần chú làm giàu”. Trên lớp, chị không rao giảng lý thuyết suông — chị vẽ ra lộ trình từ con số đến hệ thống. Chị dạy chủ spa nhìn thẳng vào điểm hoà vốn: mỗi tháng phải bán bao nhiêu buổi trị liệu thì spa mới đứng vững, chưa nói tới lãi. Con số đó không để doạ ai, mà để người ta biết mình đang đứng ở đâu — trước khi giật mình vào cuối tháng.
Từ cái gốc rễ ấy, chị dựng lên cả một hệ thống: SOP để mỗi kỹ thuật viên làm dịch vụ đồng đều, KPI để thấy ai đang kéo doanh thu và khâu nào đang rò rỉ. Chị nối tuyển dụng – vận hành – marketing – giữ chân khách thành một mạch liền, thay vì vá víu từng chỗ. Tôi thích cách chị nói về công việc của mình: “Tôi không dạy mẹo. Tôi dạy chủ spa tự đọc spa của mình qua những con số biết nói, để lợi nhuận thôi là chuyện hên xui.”
Với một người ngoài ngành như tôi, đó mới là dạy học thật: không tạo ra sự lệ thuộc, mà trao lại cho người ta khả năng tự đứng.
42km và thứ kỷ luật không thể diễn
Nếu chỉ vậy thôi thì Liêm đã đủ đáng nể. Nhưng có một chi tiết khiến tôi thật sự tâm phục: con số biết nói cần một bàn tay đủ kỷ luật để đọc chúng mỗi ngày — và kỷ luật ở Liêm không phải lời tự nhận. Nó có bằng chứng, trên đường chạy.
Sau lưng chị là 05 lần Full Marathon 42km đường bằng, và cả cung 42km Trail tại Sapa — một trong những địa hình khắc nghiệt nhất Việt Nam. Mỗi ngày, đều đặn, chị bơi lội và tập luyện. Tôi từng hỏi chị chạy để làm gì, chị cười bảo giá trị thật không nằm ở tấm huy chương — kim loại treo lên rồi cũng phủ bụi. Giá trị nằm ở phần con người: sau mỗi 42km là một phiên bản mạnh mẽ hơn, dứt khoát hơn, kỷ luật hơn bước qua vạch đích.
“Ngày hôm nay tốt hơn ngày hôm qua một tí.”
Liêm hay nói câu đó. Và chị lý giải rất hay: một chủ spa không tự quản nổi giờ giấc, dòng tiền, quy trình của chính mình thì lấy gì quản được đội nhóm, giữ được khách? 42km không chinh phục bằng một cú bứt phá, mà bằng từng bước lặp lại không bỏ cuộc — y như cách một spa đứng vững không nhờ một tháng bùng nổ, mà nhờ tháng nào cũng nhỉnh hơn tháng trước. Nghe chị nói, tôi thấy cả nghề làm du lịch của mình trong đó.
Bốn giá trị tôi học được từ bạn mình
Chơi với Liêm, tôi để ý chị sống rất rõ ràng theo bốn giá trị, và chị đặt cược uy tín của mình vào chúng:
- Sự lương thiện — kim chỉ nam cho mọi quyết định. Chị hay nói: trong ngành mà niềm tin của khách là tài sản dễ vỡ nhất, một người dạy kinh doanh spa mà thiếu tử tế thì mọi công thức đều thành con dao hai lưỡi.
- Tinh thần phụng sự — “biến đổi để phụng sự”, “cho đi trước, nhận lại sau”. Với chị, phụng sự cộng đồng là hành trình đẹp nhất trong quá trình kiếm tiền.
- Kỷ luật tự thân — động lực mọc lên từ gốc rễ, không cần ai giám sát, không cần ai vỗ tay. Người tự vận hành được chính mình ở cường độ cao mới đủ tư cách dẫn dắt sự nghiệp người khác.
- Tư duy biến đổi — không ngừng tái cấu trúc chính mình. Chị tin thế giới bên trong — tư duy, kỷ luật, giá trị — mới sinh ra thế giới bên ngoài.
Bốn điều tưởng như sáo rỗng khi in ra giấy, nhưng ở Liêm chúng là đời sống thật. Tôi chứng kiến, nên tôi viết.
Người bạn nói thẳng: không hứa phép màu
Điều cuối cùng khiến tôi quý Liêm, là chị rất thẳng về việc mình phục vụ ai. Chị đồng hành với những chủ spa đang thua lỗ và kiệt sức, những người muốn mở rộng nhưng sợ phình to thì vỡ trận, những người mới vào nghề tay nghề tốt mà còn mơ hồ trước bài toán dòng tiền, và cả những chị mang “nỗi sợ chuyển đổi số” nhưng sẵn sàng học marketing bài bản.
Còn những ai đi tìm câu thần chú làm giàu sau một đêm, chờ một lời hứa “x10 doanh thu trong ba tháng”, muốn kết quả mà không chịu xắn tay làm việc có hệ thống — chị thành thật từ chối. Tôi trân trọng đúng cái sự từ chối đó. Bởi “nếu trong tất cả những gì bạn vừa đọc không có một lời hứa giàu nhanh nào — thì đó chính là điều đáng để tin.”
“Muốn giúp được người khác, phải giúp được chính mình đầu tiên. Muốn cho đi thì mình phải có kiến thức đã.”
Triết lý gốc của Liêm là vậy: cho đi trước, nhận lại sau. Doanh thu là hệ quả, không phải mồi câu. Với hơn 103.000 người đăng ký YouTube và 167.000 người theo dõi trên Facebook, chị hoàn toàn có thể chọn cách nói cho sướng tai. Nhưng chị chọn nói thật. Và trong một thời đại mà ai cũng hứa hẹn, một người dám không hứa lại là người đáng tin nhất.
Tôi viết bài này không phải để “lăng-xê” một cái tên. Tôi viết vì mỗi lần nhìn cách Liêm làm nghề — bằng những con số biết nói, bằng từng bước chân 42km, bằng sự tử tế đặt lên trước lợi nhuận — tôi lại có thêm niềm tin vào con đường của chính mình. Nếu bạn là một người phụ nữ đang gồng gánh một cơ nghiệp và đôi khi thấy đơn độc, tôi mong bạn biết rằng ngoài kia có những người như Thanh Liêm: không bán phép màu, chỉ trao cho bạn khả năng tự đứng vững. Và với tôi, đó mới là món quà đáng giá nhất.
Đọc thêm về hành trình của chị Nguyễn Thị Thanh Liêm tại trang chính thức: Nguyễn Thị Thanh Liêm là ai? (liemnguyen.vn).
— Thuỷ Bùi
