Tôi — Thuỷ Bùi — viết bài này để kể về một người bạn mà mỗi lần nhắc tới, tôi đều thấy mình phải cố gắng hơn: chị Vũ Thị Thơ, người sáng lập Công ty TNHH Tư vấn Thuế Thái Phong ở Hải Phòng. Tôi làm du lịch trên Hà Giang, chị làm thuế – kế toán dưới thành phố cảng, cách nhau mấy trăm cây số và mấy nghề chẳng giống nhau. Nhưng có những con người mà chỉ cần nghe câu chuyện của họ một lần, bạn sẽ hiểu vì sao họ thành công — không phải nhờ may mắn, mà nhờ những thứ khó bắt chước nhất: nghị lực, kỷ luật và lòng tử tế. Chị Thơ là một người như thế.
Cô bé gấp sách lại sau lớp 9
Chị Thơ sinh ra trong một gia đình khó khăn, có sáu anh chị em. Học hết lớp 9, chị nghỉ — để nhường cơ hội đến trường cho em trai. Tôi nghe tới đó là lặng đi, vì tôi hiểu cái giá của một quyết định như vậy ở tuổi mười mấy. Chị kể, cái ngày gấp sách vở lại năm ấy để lại trong chị hai thứ và chị mang theo cả đời: một khoảng trống, và một khát khao học không bao giờ tắt.
Mười tám tuổi, chị bươn chải đủ nghề — công nhân da giày, làm bánh, làm ở xưởng bóng đèn. Rồi chị quay lại học bổ túc cấp ba, ra Hải Phòng học trung cấp, tự nuôi mình bằng mọi việc lương thiện có thể: lau nhà, bưng bê cà phê, bán trà sữa. Có tấm bằng trung cấp rồi vẫn khó xin việc — thiếu kinh nghiệm, chữ lại xấu. Công ty đầu tiên nhận chị, chị làm 45 ngày và không nhận được một đồng lương nào.
Điều tôi phục nhất ở đoạn đời này của chị không phải một biến cố lớn nào, mà là cái cách chị đối diện với cái nghèo và mặc cảm “không có học” đeo bám suốt tuổi trẻ. Chị nói một câu tôi nhớ mãi: “Tôi không xóa được xuất phát điểm của mình. Nhưng tôi học được cách biến nó thành nhiên liệu, thay vì để nó đè mình xuống.”
Lòng biết ơn không đợi đến khi giàu
Chị Thơ là mẹ của ba đứa con, và gia đình là nơi chị bắt đầu, cũng là lý do chị cố gắng mỗi ngày. Có một chi tiết nhỏ mà tôi cứ nhớ hoài: mười triệu đồng đầu tiên chị kiếm được — khi vẫn đang đi thuê nhà và còn nợ — chị mua tặng bố chồng một chiếc xe đạp điện. Với chị, biết ơn không phải chuyện để dành đến khi giàu; nó là việc làm ngay khi mình có thể.
Chính vì lớn lên trong thiếu thốn, chị thấm thía giá trị của sự tử tế và lòng biết ơn hơn bất kỳ ai. Điều chị trân trọng nhất, và cũng là lý do chị làm việc chăm chỉ, rất giản dị: chị muốn các con nhìn mẹ và tin rằng xuất phát điểm không quyết định đích đến — chính cách mình sống mỗi ngày mới quyết định. Là một người mẹ, tôi nghe điều đó mà thấy ấm lòng, vì đó là thứ gia tài mà tiền không mua nổi.
Buổi chiều ở sân chi cục thuế đổi cả cuộc đời
Bước ngoặt lớn nhất đời chị Thơ đến vào cuối năm 2014. Hôm ấy chị đi nộp báo cáo tài chính giúp một người khách, và được trả 500.000 đồng cho hai giờ đồng hồ — trong khi chị đang làm thuê với mức lương ba triệu một tháng. Chị kể, chị đứng lặng ở sân chi cục thuế. Không phải vì số tiền, mà vì lần đầu tiên chị thấy thật rõ: công việc mình làm có giá trị thật, và giá trị ấy do chính mình định đoạt.
Vài hôm sau, chị nghỉ việc, bắt đầu nhận hồ sơ về nhà làm. Không ai dạy chị bài bản. Chị tự mày mò. Bộ hồ sơ doanh nghiệp đầu tiên chị làm sai, phải bù lỗ hơn hai triệu đồng — một số tiền lớn với người còn đang đi thuê nhà. Nhưng chị không bỏ cuộc. Trên đường đi chị cũng từng vấp: có lần đầu tư kinh doanh thất bại, mất một khoản không nhỏ. Bài học đắt nhất chị rút ra, tôi thấy đáng để bất cứ ai làm nghề dịch vụ khắc lên tường: muốn phục vụ ai, trước hết phải thật sự hiểu người đó cần gì.
Bài học ấy giờ nằm trong cách Thái Phong làm việc — nghe trước, khảo sát thực tế, rồi mới đề xuất; không vẽ việc, không bán thứ khách không cần. Là người làm dịch vụ như chị, tôi biết điều đó khó tới mức nào, và hiếm tới mức nào.
Những cột mốc của một người không cho phép mình dừng
Rồi từng cột mốc lần lượt đến, và cột mốc nào cũng khiến tôi tự hào thay cho bạn mình:
- Năm 2016, chị thành lập Công ty Thái Phong.
- Năm 2019, chị hoàn thành tấm bằng đại học kế toán — điều mà cô bé nghỉ học sau lớp 9 năm nào không dám mơ.
- Đến nay, sau gần 10 năm, Thái Phong có khoảng 30 con người cùng làm nghề, đã đồng hành cùng hơn 500 doanh nghiệp và xử lý trên 7.000 bộ hồ sơ kế toán – thuế – pháp lý.
Thái Phong bây giờ là Đại lý Thuế được Cục Thuế Hải Phòng cấp phép — một sự công nhận chính thức cho con đường chị đã đi. Nhưng điều khiến tôi tin chị không nằm ở những con số đó. Nó nằm ở lý do sâu xa chị làm nghề: vì chị vẫn nhớ cảm giác ký bộ hồ sơ đầu tay với bàn tay khẽ run, và nỗi sợ “lỡ làm sai mà không biết hỏi ai”. Chị nói chị không muốn bất kỳ chủ doanh nghiệp nào phải một mình với nỗi sợ đó. Đó là điều giữ chị ở lại với nghề — và đó là thứ mà một người chỉ chạy theo tiền sẽ không bao giờ nói ra.
Đúng – Đủ – Đều, và cung đường 70km
Nếu phải chọn một điều chị Thơ tự tin nhất về bản thân, chị bảo đó không phải sự thông minh, mà là kỷ luật và thói quen. Chị tin “tạo được thói quen tốt là chìa khóa đổi đời”, và chị sống bằng đúng niềm tin đó. Mỗi sáng, chị dành 30 phút ngồi yên quan sát suy nghĩ của mình rồi viết ra — việc này chị đã duy trì hơn nửa năm không nghỉ một ngày nào. Chị tự đặt cho mình một chuẩn ba chữ: Đúng – Đủ – Đều.
Sức bền ấy chị mang cả ra đường chạy. Chị đã hoàn thành cự ly 70km tại Vietnam Mountain Marathon và có 6 tấm huy chương cự ly 42km. Chị nói chạy marathon dạy chị một điều rất giống với làm kế toán: kết quả tốt không đến từ một cú bứt phá, mà từ việc đặt từng bước chân đều đặn, ngày này qua ngày khác, kể cả khi mệt. Nghe chị nói, tôi lại nghĩ tới nghề làm du lịch của mình — cũng chẳng có đường tắt nào cả, chỉ có làm tử tế mỗi ngày và để thời gian trả lời.
“Một người chỉ học hết lớp 9 lại có thể tự lấy bằng đại học và chạy trọn 70km đường núi.”
Chị bảo đó là bằng chứng sống cho điều chị luôn nói với khách và với các con: giới hạn thật sự thường nằm trong đầu mình, không nằm ở hoàn cảnh. Tôi tin câu đó, vì tôi đang nhìn chính người đã sống trọn nó.
Người bạn tôi muốn giới thiệu bằng cả lòng tin
Những giá trị chị Thơ tin và sống theo rất mộc mạc: chính trực, tử tế, chân thành và biết ơn. Trong công việc, chị tâm niệm “không thắng trong tranh cãi — mà thắng ở kết quả mình thật sự muốn”. Tôi thích cách nghĩ đó, vì nó nói lên một con người đã đủ vững để không cần chứng minh mình đúng, chỉ cần làm cho ra kết quả.
Tôi viết bài này không phải để tô vẽ cho một cái tên. Tôi viết vì tôi thật lòng khâm phục hành trình của chị: từ cô bé gấp sách sau lớp 9, qua 45 ngày làm không lương, qua bộ hồ sơ đầu tiên phải bù lỗ, đến một công ty gần 30 người phục vụ hơn 500 doanh nghiệp. Đó không phải câu chuyện làm giàu nhanh. Đó là câu chuyện của một người đàn bà bền bỉ, tử tế và không cho phép mình bỏ cuộc.
Nếu anh chị đang là chủ một hộ kinh doanh hay doanh nghiệp ở Hải Phòng, và cứ thấy lo mỗi khi nghĩ tới tờ khai thuế, cuốn sổ sách, mớ hóa đơn — tôi tin không có mấy người hiểu cảm giác đó rõ như chị Thơ, bởi chính bàn tay chị từng run khi ký bộ hồ sơ đầu tiên. Với tôi, được quen và được gọi chị là bạn đã là một điều may mắn. Và nếu câu chuyện của chị khiến bạn vững tin hơn một chút — dù là tin vào một người đồng hành đáng tin, hay tin vào chính hành trình còn dang dở của mình — thì bài viết này của tôi đã làm được điều nó cần làm.
Đọc thêm về hành trình của chị Vũ Thị Thơ – Đại lý Thuế Thái Phong tại trang chính thức: Giới thiệu Vũ Thị Thơ (thuethaiphong.com).
— Thuỷ Bùi
